executieve functies

 

De laatste tijd wordt er veel gesproken over executieve functies.

Onderzoek wijst uit dat kinderen met ADHD en ASS problemen kunnen hebben met executieve functies.

Maar wat betekent dit eigenlijk?

Deze maand wil ik graag even stilstaan bij de belangrijkste executieve functies. Die worden geregeld in de hersenen.

Als u de voorbeelden hieronder leest, zal u beter begrijpen wat dit inhoudt.

 

  • Soms heeft een kind het moeilijk om een opdracht of taak te organiseren en te plannen. Het kind weet niet wat eerst en wat daarna komt. Het ziet geen samenhang. Daardoor merk je dat het kind activiteiten die het gezien zijn leeftijd zou moeten kunnen, nog niet kan. 
    bv. eerst boterhammen klaarmaken, dan boterhammen in de brooddoos en daarna de brooddoos in de boekentas… 
    bv. aankleden gebeurt onvolledig of in de verkeerde volgorde: eerst de broek aantrekken en dan de onderbroek, sokken vergeten aandoen,…
    deze executieve functie = ORGANISEREN EN PLANNEN

  • Soms heeft een kind het moeilijk om zichzelf aan het werk te zetten. Dat komt het meest voor bij taken die het kind voor het eerst doet.  Als een kind aan iets nieuws moet beginnen wat het nog nooit gedaan heeft, zal dit extra moeilijk zijn voor het kind. Het hoort nog niet bij de routine van het kind, dus zal het proberen om de taak te ontlopen. Wij zien dit vaak als: “Het kind wil niet.” maar eigenlijk is het kind onzeker en ‘durft’ of ‘kan’ het de taak (nog) niet.
    deze executieve functie = HET VERMOGEN OM DAADWERKELIJK AAN IETS TE BEGINNEN

  • Soms heeft een kind moeite om ‘tijd’ te begrijpen. Als het ’s ochtends een uur de tijd krijgt om zich aan te kleden en te eten, weet het niet hoe vlug of hoe traag het moet doordoen. Soms kan het kind de klok perfect lezen, maar dat betekent niet dat het daarom de tijd kan inschatten. De ene keer lijkt het wel of een uur 2 uren duurt (als je bv. moet wachten). De andere keer lijkt een uur maar een paar minuten te duren (als je iets heel leuks aan het doen bent). Het spreekt voor zich dat taken binnen de tijd volbrengen moeilijk wordt, als je geen tijdsbesef hebt 
    deze executieve functie = TIJDSBESEF

  • We staan er niet bij stil, maar voor we iets zeggen of doen, denken we na hoe we het gaan doen. Daarvoor gebruiken we onze ‘innerlijke spraak’. Sommige kinderen hebben het hier erg moeilijk mee. Ze denken veel na, maar hun gedachten vormen een chaos (als puzzelstukjes die maar niet op de juiste plaats vallen) Er zit geen structuur en verband in de gedachten. Het kind weet niet wat belangrijk en wat onbelangrijk is, waardoor het de kern van de zaak mist en niet weet wat hem te doen staat. 
    deze executieve functie = INNERLIJKE SPRAAK

  • Soms kom je in een situatie terecht, waarbij je niet weet hoe je moet reageren. Dan kan het een grote hulp zijn om te denken aan eerdere situaties waarin je je zo voelde. Hoe heb je dan gereageerd? Uit vroegere ervaringen, kan je veel leren. Je legt een verband met een vorige gelijkaardige situatie en lost op die manier nieuwe problemen op. Ons werkgeheugen zorgt ervoor dat we problemen kunnen opsplitsen en stap voor stap oplossingen kunnen bedenken. Als een kind het probleem niet als een samenhang van losse dingen kan zien, zal het ook geen oplossing kunnen bedenken. 
    deze executieve functie = WERKGEHEUGEN

  • Voor sommige kinderen is overschakelen van de ene naar de andere activiteit erg moeilijk. Bv. Bram moet ophouden met spelen om de tafel te kunnen dekken. Stoppen met een activiteit vraagt een grote inspanning voor Bram. Daarvoor heeft hij de zelfbeheersing niet. Dit kan leiden tot een woede-uitbarsting. 
    deze executieve functie = VAN TAAK A NAAR TAAK B OVERSCHAKELEN

 

ONTHOUD: wie ADHD of ASS heeft, kan moeite hebben met enkele executieve functies.

ONTHOUD: wie moeite heeft met één of meer executieve functies, heeft daarom niet noodzakelijk ADHD of ASS.

ONTHOUD: er bestaan testen om na te gaan hoe iemand executief functioneert. Deze testen tonen aan waar de persoon sterk in is en waar de persoon zwak in is. Onderzoekers werken hard om manieren te vinden waardoor mensen hun sterke kanten kunnen gebruiken om minder last te hebben van hun zwakke kanten.

 

Eind november volg ik een bijscholing over ASS en executieve functies. Bij de bijscholing hoort een boek met tips om kinderen te helpen die moeite hebben met executieve functies.

 

Deze info vond ik op de website www.participate.be en www.kindopweg.com.

Meer weten? Altijd welkom bij…

 

Els Debuyck